Hanuman Chalisa – The Remover of All Obstacles

Introduction:

The Hanuman Chalisa is not just a song; it is a powerful 40-verse prayer that creates a shield of positive energy. Composed by Saint Tulsidas, this timeless hymn praises Lord Hanuman’s strength, devotion, and wisdom.

While the Gayatri Mantra is chanted for intellect, the Hanuman Chalisa is chanted for courage. Whether you are facing a difficult challenge or seeking inner peace, invoking the “Sankat Mochan” (Dispeller of Distress) offers immediate relief.

Introductory Dohas:

श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि ।बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि ॥

बुद्धिहीन तनु जानिके सुमिरौं पवन-कुमार ।बल बुधि बिद्या देहु मोहिं हरहु कलेस बिकार ॥

The Chalisa (40 Verses):

जय हनुमान ज्ञान गुन सागर ।जय कपीस तिहुँ लोक उजागर ॥ 1 ॥
राम दूत अतुलित बल धामा ।अञ्जनि-पुत्र पवनसुत नामा ॥ 2 ॥
महाबीर बिक्रम बजरङ्गी ।कुमति निवार सुमति के सङ्गी ॥ 3 ॥
कञ्चन बरन बिराज सुबेसा ।कानन कुण्डल कुञ्चित केसा ॥ 4 ॥
हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै ।काँधे मूँज जनेऊ साजै ॥ 5 ॥
सङ्कर सुवन केसरीनन्दन ।तेज प्रताप महा जग बन्दन ॥ 6 ॥
बिद्यावान गुनी अति चातुर ।राम काज करिबे को आतुर ॥ 7 ॥
प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया ।राम लखन सीता मन बसिया ॥ 8 ॥
सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा ।बिकट रूप धरि लङ्क जरावा ॥ 9 ॥
भीम रूप धरि असुर सँहारे ।रामचन्द्र के काज सँवारे ॥ 10 ॥
लाय सजीवन लखन जियाये ।श्रीरघुबीर हरषि उर लाये ॥ 11 ॥
रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई ।तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई ॥ 12 ॥
सहस बदन तुम्हरो जस गावैं ।अस कहि श्रीपति कण्ठ लगावैं ॥ 13 ॥
सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा ।नारद सारद सहित अहीसा ॥ 14 ॥
जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते ।कबि कोबिद कहि सके कहाँ ते ॥ 15 ॥
तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा ।राम मिलाय राज पद दीन्हा ॥ 16 ॥
तुम्हरो मन्त्र बिभीषन माना ।लङ्केश्वर भए सब जग जाना ॥ 17 ॥
जुग सहस्र जोजन पर भानू ।लील्यो ताहि मधुर फल जानू ॥ 18 ॥
प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं ।जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं ॥ 19 ॥
दुर्गम काज जगत के जेते ।सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते ॥ 20 ॥
राम दुआरे तुम रखवारे ।होत न आज्ञा बिनु पैसारे ॥ 21 ॥
सब सुख लहै तुम्हारी सरना ।तुम रक्षक काहू को डर ना ॥ 22 ॥
आपन तेज सम्हारो आपै ।तीनों लोक हाँक तें काँपै ॥ 23 ॥
भूत पिसाच निकट नहिं आवै ।महाबीर जब नाम सुनावै ॥ 24 ॥
नासै रोग हरै सब पीरा ।जपत निरन्तर हनुमत बीरा ॥ 25 ॥
सङ्कट तें हनुमान छुड़ावै ।मन क्रम बचन ध्यान जो लावै ॥ 26 ॥
सब पर राम तपस्वी राजा ।तिन के काज सकल तुम साजा ॥ 27 ॥
और मनोरथ जो कोई लावै ।सोइ अमित जीवन फल पावै ॥ 28 ॥
चारों जुग परताप तुम्हारा ।है परसिद्ध जगत उजियारा ॥ 29 ॥
साधु सन्त के तुम रखवारे ।असुर निकन्दन राम दुलारे ॥ 30 ॥
अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता ।अस बर दीन जानकी माता ॥ 31 ॥
राम रसायन तुम्हरे पासा ।सदा रहो रघुपति के दासा ॥ 32 ॥
तुम्हरे भजन राम को पावै ।जनम जनम के दुख बिसरावै ॥ 33 ॥
अन्त काल रघुबर पुर जाई ।जहाँ जन्म हरिभक्त कहाई ॥ 34 ॥
और देवता चित्त न धरई ।हनुमत सेइ सर्ब सुख करई ॥ 35 ॥
सङ्कट कटै मिटै सब पीरा ।जो सुमिरै हनुमत बलबीरा ॥ 36 ॥
जै जै जै हनुमान गोसाईं ।कृपा करहु गुरुदेव की नाईं ॥ 37 ॥
जो सत बार पाठ कर कोई ।छूटहि बन्दि महा सुख होई ॥ 38 ॥
जो यह पढ़ै हनुमान चालीसा ।होय सिद्धि साखी गौरीसा ॥ 39 ॥

तुलसीदास सदा हरि चेरा ।कीजै नाथ हृदय महँ डेरा ॥ 40 ॥

Concluding Doha

पवनतनय सङ्कट हरन मङ्गल मूरति रूप ।

राम लखन सीता सहित हृदय बसहु सुर भूप ॥

 

Introductory Dohas

Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari | Barnau Raghubar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari ||

Buddhiheen Tanu Janike, Sumiron Pawan-Kumar | Bal Budhi Vidya Dehu Mohin, Harahu Kalesh Bikar ||

The 40 Verses (Chaupai)

Jai Hanuman Gyan Gun Sagar |  Jai Kapis Tihun Lok Ujagar || 1 ||

Ram Doot Atulit Bal Dhama |Anjani-Putra Pavansut Nama || 2 ||

Mahavir Vikram Bajrangi | Kumati Nivar Sumati Ke Sangi || 3 ||

Kanchan Baran Biraj Subesa | Kanan Kundal Kunchit Kesa || 4 ||

Hath Vajra Aur Dhvaja Biraje | Kandhe Moonj Janeu Saje || 5 ||

Shankar Suvan Kesari Nandan | Tej Pratap Maha Jag Vandan || 6 ||

Vidyavan Guni Ati Chatur | Ram Kaj Karibe Ko Atur || 7 ||

Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya | Ram Lakhan Sita Man Basiya || 8 ||

Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava | Bikat Roop Dhari Lank Jarava || 9 ||

Bhim Roop Dhari Asur Sanhare | Ramachandra Ke Kaj Sanvare || 10 ||

Laye Sanjivan Lakhan Jiyaye | Shri Raghubir Harashi Ur Laye || 11 ||

Raghupati Kinhi Bahut Badai | Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai || 12 ||

Sahas Badan Tumharo Jas Gavaim | As Kahi Shripati Kanth Lagavaim || 13 ||

Sanakadik Brahmadi Munisa | Narad Sarad Sahit Ahisa || 14 ||

Jam Kuber Digpal Jahan Te | Kabi Kobid Kahi Sake Kahan Te || 15 ||

Tum Upkar Sugrivahi Kinha | Ram Milay Raj Pad Dinha || 16 ||

Tumharo Mantra Bibhishan Mana | Lankeshwar Bhaye Sab Jag Jana || 17 ||

Yug Sahastra Yojan Par Bhanu | Lilyo Tahi Madhur Phal Janu || 18 ||

Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahin | Jaladhi Langhi Gaye Acharaj Nahin || 19 ||

Durgam Kaj Jagat Ke Jete | Sugam Anugraha Tumhare Tete || 20 ||

Ram Duare Tum Rakhvare | Hot Na Agya Binu Paisare || 21 ||

Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna | Tum Rakshak Kahu Ko Darna || 22 ||

Aapan Tej Samharo Aapai | Tinon Lok Hank Te Kanpai || 23 ||

Bhoot Pishach Nikat Nahin Aavai | Mahavir Jab Naam Sunavai || 24 ||

Nasai Rog Harai Sab Pira | Japat Nirantar Hanumat Bira || 25 ||

Sankat Te Hanuman Chhudavai | Man Kram Bachan Dhyan Jo Lavai || 26 ||

Sab Par Ram Tapasvi Raja | Tin Ke Kaj Sakal Tum Saja || 27 ||

Aur Manorath Jo Koi Lavai | Soi Amit Jivan Phal Pavai || 28 ||

Charon Yug Pratap Tumhara | Hai Parsiddha Jagat Ujiyara || 29 ||

Sadhu Sant Ke Tum Rakhvare | Asur Nikandan Ram Dulare || 30 ||

Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data | As Bar Din Janaki Mata || 31 ||

Ram Rasayan Tumhare Pasa | Sada Raho Raghupati Ke Dasa || 32 ||

Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai | Janam Janam Ke Dukh Bisravai || 33 ||

Anta Kal Raghubar Pur Jai | Jahan Janma Hari-Bhakta Kahai || 34 ||

Aur Devata Chitta Na Dharai | Hanumat Sei Sarba Sukh Karai || 35 ||

Sankat Katai Mitai Sab Pira | Jo Sumirai Hanumat Balbira || 36 ||

Jai Jai Jai Hanuman Gosain | Kripa Karahu Gurudev Ki Nain || 37 ||

Jo Sat Bar Path Kar Koi | Chhutahi Bandi Maha Sukh Hoi || 38 ||

Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa | Hoy Siddhi SakhiGaurisa || 39 ||

Tulsidas Sada Hari Chera | Kijai Nath Hridaya Mahan Dera || 40 ||

 

Concluding Doha

Pavantanay Sankat Haran Mangal Murati Roop | Ram Lakhan Sita Sahit Hridaya Basahu Sur Bhup ||

Show Deep Meaning (Bhavartha)

The Hanuman Chalisa begins by cleansing the mirror of the mind with the dust of the Guru’s lotus feet. It describes Lord Hanuman as the ocean of wisdom and virtue, the messenger of Lord Rama, and the possessor of incomparable strength. He is the destroyer of negative thoughts (Kumati) and the companion of wisdom (Sumati).

The verses recount his heroic deeds: leaping across the ocean to find Sita, burning Lanka, bringing the Sanjeevani herb to save Lakshmana, and destroying demons. It emphasizes that Hanuman guards the door to Lord Rama’s grace—no one can enter without his permission.

The prayer assures that remembering Hanuman removes all pain, disease, and fear of ghosts or evil spirits. It promises that whoever recites these 40 verses with full faith will be freed from the bondage of worldly suffering and attain the supreme abode of Lord Rama. The hymn concludes with a request for Hanuman to reside forever in our hearts along with Rama, Lakshmana, and Sita.

Key Meanings: Summary
  • The Protector: The verses describe Hanuman as the remover of suffering (Sankat Mochan) and the destroyer of negative energies, ghosts, and sickness.

  • The Devotee: It highlights his unmatched dedication to Lord Rama, Lakshmana, and Sita, recounting his heroic leaps across the ocean and his burning of Lanka to fight evil.

  • The Giver: Hanuman is described as the giver of the 8 Siddhis (supernatural powers) and 9 Nidhis (divine treasures).

  • The Promise: The prayer concludes with the assurance that whoever recites these verses with faith will be freed from the cycle of birth and death and will attain the abode of Lord Rama.

Scroll to Top